Uitvoeringsverordening (EU) 2016/545 van de Commissie van 7 april 2016 betreffende procedures en criteria voor kaderovereenkomsten tot toewijzing van spoorinfrastructuurcapaciteit (Voor de EER relevante tekst)
DE EUROPESE COMMISSIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
Gezien Richtlijn 2012/34/EU van het Europees Parlement en de Raad van 21 november 2012 tot instelling van één Europese spoorwegruimte1 en met name artikel 42, lid 8,
(1) Bij het sluiten van kaderovereenkomsten dienen infrastructuurbeheerders de beschikbare infrastructuurcapaciteit zo effectief mogelijk te benutten. Aanvragers die een kaderovereenkomst voor infrastructuurcapaciteit wensen te sluiten met het oog op investeringen in hun aanbod hebben soms echter behoefte aan meer rechtszekerheid over de beschikbare infrastructuurcapaciteit gedurende meer dan één dienstregelingsperiode.
(2) In het kader van de jaarlijkse procedure voor de opstelling van de dienstregeling dienen infrastructuurbeheerders reservecapaciteit beschikbaar te houden voor vooraf vastgelegde treinpaden overeenkomstig artikel 14, leden 3 en 5, van Verordening (EU) nr. 913/2010 van het Europees Parlement en de Raad2. Bovendien dienen zij reservecapaciteit beschikbaar te houden voor ad-hocaanvragen overeenkomstig artikel 48, lid 2, van Richtlijn 2012/34/EU. Kaderovereenkomsten mogen evenmin een belemmering vormen voor de jaarlijkse opstelling van de dienstregeling overeenkomstig artikel 42 van Richtlijn 2012/34/EU. Infrastructuurbeheerders dienen derhalve minstens in reservecapaciteit te voorzien en rekening te houden met die beperkingen alvorens een deel van de resterende capaciteit bij kaderovereenkomst toe te wijzen.
(3) Potentiële aanvragers hebben behoefte aan transparantie over de bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit en de nog beschikbare indicatieve capaciteit van een lijn. Om administratieve lasten in verband met kaderovereenkomsten te vermijden, moeten potentiële aanvragers vooraf weten hoe groot de kans is dat hun aanvragen zullen worden goedgekeurd. Infrastructuurbeheerders moeten het overzicht van de bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit derhalve opnemen in hun netverklaring. In het overzicht van de bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit moet worden gespecificeerd of kaderovereenkomsten gelden voor goederentreinen, voor passagierstreinen of voor beide.
(4) Infrastructuurbeheerders en aanvragers moeten enerzijds over een zekere flexibiliteit beschikken voor de indiening van aanvragen tot het sluiten van kaderovereenkomsten voor infrastructuurcapaciteit. Anderzijds sorteren criteria die een optimaal gebruik van de beschikbare infrastructuurcapaciteit waarborgen het meeste effect wanneer ze op zoveel mogelijk aanvragers tegelijk worden toegepast. Derhalve moeten infrastructuurbeheerders die geen vaste jaarlijkse of meerjarige termijn hanteren bij andere potentiële aanvragers peilen naar eventuele belangstelling voor het sluiten van kaderovereenkomsten alvorens een kaderovereenkomst te sluiten.
(5) Aanvragers moeten zich ervan bewust zijn dat infrastructuurbeheerders verplicht zijn om de beschikbare infrastructuurcapaciteit zo effectief mogelijk te benutten, zowel op hun eigen net als in onderling overleg binnen de Europese spoorwegruimte. Die verplichting moet gedurende de volledige looptijd van een kaderovereenkomst gelden, alsook voor op grond van kaderovereenkomsten toegewezen treinpaden. Om een optimaal gebruik van de beschikbare infrastructuurcapaciteit te waarborgen, moeten partijen die besluiten een kaderovereenkomst te sluiten derhalve reeds op de hoogte zijn van de bij deze verordening vastgestelde criteria.
(6) In kaderovereenkomsten moet geen specifiek treinpad worden gespecificeerd, maar wel een tijdvenster dat voldoende flexibel is in afwachting van de jaarlijkse programmering van treinpaden. Niet voor elke dienst moet even nauwkeurig worden bepaald op welk tijdstip een trein zal rijden, maar het belang daarvan moet tot uiting komen in de amplitude van het afgesproken tijdvenster.
(7) Om een nieuwe spoorvervoersdienst op te zetten moeten vooraf de nodige technische en veiligheidsvergunningen worden aangevraagd en/of nieuw rollend materieel worden aangeschaft, een proces dat meerdere jaren in beslag kan nemen. Investeerders moeten zekerheid hebben over de beschikbare capaciteit om dergelijke beslissingen te kunnen nemen. Om die reden is het gerechtvaardigd om aanvragers de nodige tijd te geven tussen het sluiten van een overeenkomst en de aanvang van de diensten op grond van die overeenkomst, zodat hij de vereiste vergunningen en certificaten kan aanvragen en rollend materiaal kan aanschaffen. Aanvragers die kunnen aantonen dat zij deze tijd nodig hebben om de geplande diensten op te zetten, mogen niet worden benadeeld door een inkorting van de looptijd van de kaderovereenkomsten.
(8) De vaststelling van criteria voor het sluiten van kaderovereenkomsten moet infrastructuurbeheerders in staat stellen de beschikbare infrastructuurcapaciteit op de markt te brengen en zo effectief mogelijk te benutten overeenkomstig artikel 26 van Richtlijn 2012/34/EU.
(9) Kaderovereenkomsten moeten het mogelijk maken concurrerende aanvragen te coördineren en derhalve te voldoen aan bepaalde criteria inzake de toewijzing van beschikbare capaciteit aan andere aanvragers en de wijziging en teruggave van bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit.
(10) De coördinatie en raadpleging van aanvragers die reeds partij zijn bij een kaderovereenkomst kan extra inspanningen vragen van infrastructuurbeheerders en aanvragers. Die inspanningen kunnen buitensporig zijn op lijnen en tijdstippen waar het gebruik van capaciteit op grond van kaderovereenkomsten ver beneden het verzadigingspunt blijft. Bijgevolg moeten infrastructuurbeheerders in die gevallen de mogelijkheid krijgen af te wijken van de bij deze verordening vastgestelde procedures en criteria. Wanneer de berekening van het verzadigingspunt of de invoering van drempelwaarden complex of arbitrair wordt geacht, kunnen de lidstaten verlangen dat de infrastructuurbeheerders die afwijkingsmogelijkheid niet benutten. In dat geval moet de regelgevende instantie alle kaderovereenkomsten vooraf goedkeuren om de administratieve lasten trachten te beperken.
(11) Er kunnen conflicten ontstaan tussen aanvragen voor nieuwe kaderovereenkomsten en bestaande overeenkomsten of tussen treinpaden die op grond van een kaderovereenkomst worden aangevraagd en treinpaden die niet op grond van een dergelijke overeenkomst worden aangevraagd in het kader van de jaarlijkse opstelling van de dienstregeling. In dergelijke gevallen moet de infrastructuurbeheerder tussen de partijen bemiddelen en hen verzoeken hun aanvragen aan te passen om deze op elkaar af te stemmen. In het kader van die afstemming kan het toegekende tijdvenster worden gewijzigd of een andere route worden voorgesteld. Artikel 46 van Richtlijn 2012/34/EU voorziet in een procedure om een oplossing te vinden voor concurrerende aanvragen van treinpaden en moet als model worden gehanteerd voor kaderovereenkomsten.
(12) Wanneer de overeenkomstig artikel 47, leden 3 tot en met 6, van Richtlijn 2012/34/EU vastgestelde en gepubliceerde prioriteitscriteria bij de opstelling van de dienstregeling voorrang hebben op de vraag of een aanvraag voor treinpaden in het kader van de jaarlijkse opstelling van de dienstregeling al dan niet wordt ingediend op grond van een kaderovereenkomst, mag niet worden verlangd dat de infrastructuurbeheerder de voor kaderovereenkomsten vastgestelde criteria toepast, maar dient hij de voor de jaarlijkse opstelling van de dienstregeling vastgestelde criteria toe te passen.
(13) Het is belangrijk dat infrastructuurbeheerders bij de toewijzing van infrastructuurcapaciteit over een zo groot mogelijke flexibiliteit beschikken, met dien verstande dat aan redelijke eisen van de aanvrager moet worden voldaan. Infrastructuurbeheerders dienen voor de sluiting van nieuwe kaderovereenkomsten transparante criteria te hanteren.
(14) Aanvragers mogen op grond van kaderovereenkomsten niet meer capaciteit aanvragen dan ze werkelijk nodig hebben. Indien de bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit gedurende een bepaalde periode niet of slechts gedeeltelijk wordt benut, moet de kaderovereenkomst worden herzien teneinde de aanvrager de onbenutte capaciteit te doen afstaan („use it or lose it”), tenzij hij kan aantonen dat hij die capaciteit niet heeft kunnen gebruiken door omstandigheden waar hij geen vat op heeft.
(15) Infrastructuurbeheerders moeten samenwerken om ervoor te zorgen dat kaderovereenkomsten voor treinen die gebruikmaken van meer dan één netwerk coherent zijn en beantwoorden aan het kwaliteitsniveau dat aanvragers redelijkerwijs mogen verwachten. Die coherentie moet worden gewaarborgd vanaf het sluiten van de kaderovereenkomst tot het moment waarop de treinpaden worden toegekend.
(16) Een redelijke compensatieregeling kan aanvragers ertoe aansporen realistische aanvragen voor kaderovereenkomsten in te dienen en elke wijziging van de capaciteitsbehoefte in het kader van die overeenkomsten mee te delen zodra zij er weet van hebben.
(17) Eventuele tussen de partijen afgesproken compensaties voor de wijziging of beëindiging van kaderovereenkomsten mogen niet tot discriminatie leiden. De compensatie moet evenredig zijn met de beoogde doelstellingen, daadwerkelijk worden betaald en, indien nodig, worden afgedwongen. Om de stimulerende werking te handhaven en discriminatie te voorkomen, mag de kaderovereenkomst de infrastructuurbeheerder niet de mogelijkheid bieden af te zien van een compensatie wanneer de aanvrager een nieuwe kaderovereenkomst sluit.
(18) Bovendien moeten lidstaten de mogelijkheid krijgen sommige bepalingen van deze verordening gedurende een beperkte termijn niet toe te passen op kaderovereenkomsten die zijn gesloten vanaf 15 maart 2003, namelijk de uiterste datum voor de omzetting van Richtlijn 2001/14/EG van het Europees Parlement en de Raad3 of, voor de lidstaten die na die datum tot de Europese Unie zijn toegetreden, vanaf de datum van toetreding tot de Europese Unie. Aangezien in artikel 17, lid 3, van Richtlijn 2001/14/EG bepaald is dat een kaderovereenkomst moet kunnen worden gewijzigd of beperkt om een beter gebruik van de spoorweginfrastructuur mogelijk te maken, moeten die bepalingen van de onderhavige verordening ook gelden voor belangrijke wijzigingen van kaderovereenkomsten die na de inwerkingtreding van deze verordening worden overeengekomen.
(19) De Commissie kan deze verordening herzien in het licht van de ervaring die is opgedaan met de toepassing daarvan of met de toepassing van Verordening (EU) nr. 913/2010 betreffende Europese corridors voor het goederenvervoer per spoor.
(20) De in deze verordening vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van het bij artikel 62, lid 1, van Richtlijn 2012/34/EU opgerichte comité,
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
Artikel 1 - Onderwerp
Artikel 2 - Definities
Voor de toepassing van deze verordening zijn, naast de definities van artikel 3 van Richtlijn 2012/34/EU, de volgende definities van toepassing:
1.„bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit”op grond van een kaderovereenkomst toegekende infrastructuurcapaciteit;2.„overzicht van de bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit”het overzicht van de op de lijnen van een bepaald net bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit, met een indicatie van het volume en de aard van de capaciteit die op die lijnen nog beschikbaar is, al dan niet met een grafische weergave, ter kennisgeving aan potentiële aanvragers van kaderovereenkomsten;3.„tijdvenster”de in de kaderovereenkomst gespecificeerde periode waarbinnen men in het kader van de opstelling van de dienstregeling één of meerdere treinpaden wil toekennen;4.„controletermijn”een door de infrastructuurbeheerder gedefinieerde termijn van maximaal twee uur om de bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit te vergelijken met de resterende beschikbare capaciteit om potentiële aanvragers van kaderovereenkomsten in kennis te stellen van de indicatieve toegekende capaciteit en de nog beschikbare capaciteit.Artikel 3 - Overzicht van de bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit
De infrastructuurbeheerder stelt een overzicht op van de bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit, waarin voor elke lijn en controletermijn, desgevallend uitgesplitst per type dienst, de volgende informatie wordt vermeld:
- a) de reeds bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit en het aantal treinpaden;
- b) voor infrastructuur waarvoor reeds kaderovereenkomsten zijn gesloten, de indicatieve capaciteit die nog bij kaderovereenkomst kan worden toegewezen;
- c) voor elk baanvak desgevallend de maximumcapaciteit die bij kaderovereenkomsten kan worden toegewezen.
Artikel 4 - Afstemming van netverklaringen
Artikel 5 - Toewijzing van capaciteit bij kaderovereenkomst
Artikel 6 - Sluiten van kaderovereenkomsten
Alvorens een nieuwe overeenkomst te sluiten, een bestaande overeenkomst te verlengen of ingrijpend te verhogen, dan wel de via een bestaande kaderovereenkomst toegewezen capaciteit uit te breiden, houdt een infrastructuurbeheerder onder meer rekening met de volgende elementen:
- a) het waarborgen van een optimaal gebruik van de beschikbare infrastructuurcapaciteit, met inbegrip van de benutting van andere netten en rekening houdend met geplande capaciteitsbeperkingen;
- b) de legitieme commerciële behoeften van de aanvrager wanneer de aanvrager heeft aangetoond dat hij daadwerkelijk voornemens en in staat is om de via de kaderovereenkomst gevraagde capaciteit te benutten;
- c) de behoeften van passagiers, het goederenvervoer en investeerders, waaronder overheids- en particuliere instanties;
- d) het waarborgen van de niet-discriminerende toegang tot de infrastructuur, rekening houdend met de beschikbaarheid van de daaraan gekoppelde faciliteiten en de in die faciliteiten geleverde diensten, voor zover de infrastructuurbeheerder over die informatie beschikt;
- e) de financiering van de infrastructuurbeheerder en de toekomstige ontwikkeling van het net;
- f) het bevorderen van een efficiënte exploitatie van de infrastructuur en, in de mate van het mogelijke, de bijbehorende faciliteiten, met inbegrip van geplande onderhouds-, verbeterings- en vernieuwingswerkzaamheden;
- g) de capaciteitsbehoeften van internationale goederencorridors als bedoeld in artikel 14 van Verordening (EU) nr. 913/2010;
- h) het waarborgen van een evenredig, doelgericht, transparant, billijk en toereikend beheer van het net;
- i) eventuele eerdere onderbenutting van bij kaderovereenkomsten toegewezen capaciteit en de redenen voor die onderbenutting als bedoeld bij artikel 11, leden 2 en 3, van deze verordening;
- j) de prioriteitscriteria voor de toewijzing van treinpaden bij de opstelling van de dienstregeling als bedoeld in artikel 47 van Richtlijn 2012/34/EU en verklaringen betreffende overbelaste infrastructuur;
- k) desgevallend, de noodzaak om de financiële prestaties op lange termijn van op grond van openbaredienstcontracten aangeboden openbaar vervoer te waarborgen.
Een kaderovereenkomst omvat de volgende elementen:
- a) een regeling voor de indiening van een verzoek tot wijziging van de bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit in gevallen als bedoeld in de artikelen 8 tot en met 11 en artikel 13 van deze verordening;
- b) een regeling voor de wijziging van de bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit in het geval van permanente wijzigingen aan de infrastructuur die noodzakelijk zijn om ervoor te zorgen dat deze beter wordt gebruikt;
- c) een regeling die het mogelijk maakt vrijwillig afstand te doen van bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit of die capaciteit te verschuiven.
Aanvragers kunnen verlangen dat de bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit vanaf een bepaald tijdstip beschikbaar is, doch uiterlijk vijf jaar na de indiening van hun verzoek. Infrastructuurbeheerders aanvaarden dergelijke verzoeken wanneer één van de volgende redenen aan de basis ligt van de termijn die nodig is om de dienst aan te vangen:
- a) de kaderovereenkomst is een voorwaarde voor de financiering van rollend materieel dat voor de nieuwe dienst nodig is;
- b) de vergunningsprocedure voor het onder a) bedoelde rollend materieel moet nog worden afgerond;
- c) de planning voor het begin van de exploitatie van verlaadpunten of overslagterminals of de opening van aansluitende infrastructuur;
- d) investeringen in infrastructuur die moeten worden uitgevoerd wanneer de capaciteitsuitbreiding nog niet beschikbaar is;
- e) een clausule in een bestaand openbaredienstcontract.
Artikel 7 - Overeenkomst inzake tijdsvensters
Artikel 8 - Plafonds voor de toewijzing van capaciteit via kaderovereenkomsten
Artikel 9 - Coördinatie van concurrerende aanvragen voor kaderovereenkomsten voor een willekeurig tijdstip na afloop van de volgende dienstregelingsperiode
Artikel 10 - Coördinatie van concurrerende aanvragen van treinpaden in het kader van kaderovereenkomsten tijdens de dienstregelingsprocedure
De infrastructuurbeheerder houdt rekening met de volgende criteria:
- a) een wijziging vormt geen bedreiging voor de levensvatbaarheid van het verdienmodel van de exploitant die de bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit bezit of van de economische context van een openbaredienstcontract;
- b) een wijziging vormt geen bedreiging voor de levensvatbaarheid van het verdienmodel van de infrastructuurbeheerder indien die alleen de betrokken lijn beheert;
- c) een kaderovereenkomst is van ondergeschikt belang ten opzichte van de prioriteitscriteria die voor de toewijzing van treinpaden worden toegepast in het kader van de opstelling van de dienstregeling overeenkomstig de regels voor capaciteitstoewijzing als bedoeld in artikel 39 van Richtlijn 2012/34/EU, waaronder de bij de artikelen 47 en 49 van Richtlijn 2012/34/EU vastgestelde regels;
- d) de totale capaciteit die één exploitant op de lijn bezit of heeft aangevraagd, is aanzienlijk;
- e) de legitieme commerciële behoeften van een aanvrager die heeft aangetoond dat hij daadwerkelijk voornemens en in staat is de bij kaderovereenkomst gevraagde capaciteit te benutten;
- f) de lengte van de dienst, met inbegrip van de op andere netwerken afgelegde afstand, is aanzienlijk korter dan de andere;
- g) de resterende looptijd van de kaderovereenkomst of het ondernemingsplan is beperkt en de investeringen zijn volledig of grotendeels afgeschreven.
Artikel 11 - Aanpassing van bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit in kaderovereenkomsten
Artikel 12 - Samenwerking voor de toewijzing van capaciteit op meerdere netwerken op grond van kaderovereenkomsten
Bij aanvragen voor diensten die gebruikmaken van meerdere netwerken van het spoorwegsysteem in de Unie zorgen infrastructuurbeheerders er in de mate van het mogelijke voor dat:
- a) wanneer voor een bepaald treinpad één of meer kaderovereenkomsten zijn gesloten, de tijdvensters overeenstemmen met de in het kader van die kaderovereenkomsten afgesproken of gevraagde tijdvensters en dat de geplande capaciteit waarin de verschillende overeenkomsten voorzien, overeenstemt;
- b) de treinpaden tijdens de programmering op elkaar worden afgestemd.
Artikel 13 - Compensatie
In de volgende gevallen vraagt de infrastructuurbeheerder geen terugbetaling van andere kosten dan de administratiekosten voor de wijziging of beëindiging van de kaderovereenkomst:
- a) de aanvrager heeft geen controle over de oorzaak van de wijziging of beëindiging van de overeenkomst en de infrastructuurbeheerder is daar onverwijld van in kennis gesteld;
- b) een door dezelfde aanvrager ingediende aanvullende aanvraag voor bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit, die essentieel was voor de levensvatbaarheid van de dienst, is afgewezen;
- c) de infrastructuurbeheerder heeft de treinpaden en bij kaderovereenkomst toegewezen capaciteit opnieuw kunnen toewijzen waardoor de verliezen door de wijziging of opzegging van de kaderovereenkomst reeds zijn weggewerkt.
Artikel 14 - Afwijking
Artikel 15 - Niet-toepassing van sommige bepalingen
Artikel 16
-
PB L 343 van 14.12.2012, blz. 32.
(terug) -
Verordening (EU) nr. 913/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 22 september 2010 inzake het Europese spoorwegnet voor concurrerend goederenvervoer (PB L 276 van 20.10.2010, blz. 22).
(terug) -
Richtlijn 2001/14/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2001 inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering (PB L 75 van 15.3.2001, blz. 29).
(terug)